Mum yanınca niçin geriye bir şey kalmıyor?

Mum yanınca niçin geriye bir şey kalmıyor?

Mum yanınca niçin geriye bir şey kalmıyor?

Gerçi şimdi elektrikler kesilince otomatik olarak devreye giren lambalar, hatta
jeneratörler var ama mum hayatımız boyunca evimizin demirbaşı olmuştur.
Onu o kadar hayatımızın olağan bir parçası olarak algılamışızdır ki, fitiline bir
kibrit çaktığımızda onun nasıl yandığını, yandıkça katı kısmının nereye gittiğini
düşünmeyiz bile.
Tarihi çok eskiye uzanan mum ışığının adeta büyülü bir gücü vardır. İnsanda
romantik duygular uyandırdığı gibi, tüm dinlerde ruhani bir yeri de vardır. Ayin
ve adakların vazgeçilmez malzemesidir. Mum tarihin ilk icatlarından biridir.
Mısır'da ve Girit adasında milattan 3000 yıl önceden kalma mumlar
bulunmuştur ama en yaygın kullanışı ortaçağda Avrupa'da olmuştur. Tarihi bu

kadar eski olup da günümüzde de popülaritesini yitirmeyen ve çok yaygın
olarak kullanılan başka hiçbir şey yoktur.
Aslında mumun yapısı çok basittir ama yanma mekanizması o kadar basit
değildir. Mumun yapısında iki ana eleman vardır. Birincisi yakıt görevini
gören, bir çeşit balmumu, ikincisi de emici özelliği olan bir çeşit sicim,
yani fitil. Fitilin emici özelliği çok önemlidir. Çünkü mumun yanma sırrı
burada gizlidir. Bu özellik gaz lambalarının fitillerinde de vardır ve onlar
da aynı prensiple çalışırlar.
Elinize herhangi bir sicim alıp ucundan su dolu bir kaba daldırdığınızda
suyun sicim tarafından emildiğini ve suyun sicim boyunca yukarı
çıktığını renginin koyulaşmasından anlayabilirsiniz. İşte fitil de mumun
üst kısmında alevden dolayı eriyen balmumunu emerek üst kısmına taşır
ve bu bölgede yanmanın devamını sağlar, yani burada asıl yanan ve ışığı
veren fitil değil balmumunun kendisidir.
Parafin balmumları ham petrolden yapılır, yani koyu bir hidrokarbon olup
iyi bir yanıcıdırlar. Çakmağı çakıp fitili tutuşturunca, mumun en üst
tabakasının da erimesine ve dolayısıyla mekanizmanın çalışmaya
başlamasına sebep olursunuz. Fitil, bu erimiş balmumunu yukarı aleve
doğru taşır, balmumu alevin sıcaklığında buharlaşır ve tutuşur. Yanan şey
aslında mumun katı kısmı olduğundan mum tümüyle yanıp bittiğinde
geriye pek bir şey kalmaz.
Mum yapmada en çok arı balmumu, benzin üretiminde petrolden çıkan
bir yan ürün olan parafin veya bitkisel ve hayvansal yağlardan yapılan
'stearin' kullanılır. Günümüzde en fazla kullanılan mumlar bunların
karışımı ile elde ediliyor. Mumlar çekme yöntemi ile, dökülerek veya
pres edilerek yapılıyor. Her şey tamamlandıktan sonra boya banyolarına
sokulurlar ve en sonunda da parlaklık kazandırmak için soğuk suya
daldırılırlar.